Ο Steve Jobs και το Μοντέλο Χάκαμα

Η ικανότητα της εστίασης, το περίφημο focus, κατά τον Steve Jobs, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της επιτυχίας, είτε σε προσωπικό επίπεδο είτε σε ομαδικό. Δεν αφορά απλώς την εκτέλεση πολλών εργασιών, αλλά την ανάπτυξη της δεξιότητας να προσδιορίζει κανείς τι είναι πραγματικά σημαντικό και να θέτει τις ανάλογες προτεραιότητες. Ο Jobs επεσήμανε, με μια φαινομενικά απλή αλλά βαθιά δήλωση, ότι η ουσία αυτής της ικανότητας βρίσκεται στο να λέει κανείς «όχι» στις περισσότερες επιλογές, αντί να λέει συνεχώς «ναι». Η επιλογή του «όχι» στα μη ουσιώδη απελευθερώνει την ενέργεια και τους πόρους που απαιτούνται για την επιτυχή ολοκλήρωση των κορυφαίων προτεραιοτήτων.

Αυτή η αρχή της εστίασης, της «αρνητικής επιλογής», βρίσκει την βαθύτερη φιλοσοφική και δομική της αναπαράσταση στο μοντέλο «Χάκαμα». Το Χάκαμα (Hakama), το παραδοσιακό ιαπωνικό ένδυμα με την ιδιόμορφη και εκλεπτυσμένη αρχιτεκτονική, δεν είναι απλώς μια ενδυματολογική επιλογή ή μια αισθητική πρόταση. Αντιθέτως, λειτουργεί ως ένα πανίσχυρο αρχετυπικό μοντέλο που μπορεί να χαρτογραφήσει τη δομή κάθε κατάστασης, κάθε προβλήματος, αλλά και κάθε οράματος ή σκοπού.

Η Αρχιτεκτονική της Πραγματικότητας στο Χάκαμα:

Η δομή του Χάκαμα κωδικοποιεί θεμελιώδεις αρχές ισορροπίας και ιεράρχησης:Η Ισορροπία των Αξόνων: Διαθέτει το μπροστινό και πίσω μέρος που πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπία (ζυγισμένα), όπως και το αριστερό με το δεξί. Αυτή η διάταξη αντιπροσωπεύει την ανάγκη για ολιστική ισορροπία στη διαχείριση κάθε κατάστασης – την ισορροπία μεταξύ θεωρίας και πράξης, μεταξύ εσωτερικής πρόθεσης και εξωτερικής εκδήλωσης, μεταξύ παρελθόντος (πίσω) και μέλλοντος (μπροστά).
Οι Πτυχές της Οριζόντιας Διάταξης: Το ύφασμα έχει πτυχές (συνήθως πέντε ή επτά, αν και ο αριθμός μπορεί να ποικίλλει) που είναι οργανωμένες παράλληλα. Αυτές οι πτυχές συμβολίζουν τις διάφορες πτυχές, τις παραμέτρους ή τους παράγοντες μιας κατάστασης (οριζόντια διάταξη). Σε ένα πρόβλημα, αυτές είναι τα επιμέρους στοιχεία που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Σε ένα όραμα, είναι οι επιμέρους στόχοι ή οι απαιτούμενες δράσεις.

Η Κεντρική Ραφή: Ο Άξονας της Εστίασης: Πιο σημαντική από όλες είναι η κεντρική αόρατη πτυχή, η κεντρική ραφή, η οποία συμπίπτει με τον κεντρικό άξονα του ανθρώπινου σώματος. Αυτή η κεντρική γραμμή είναι ο άξονας της ουσίας, της αλήθειας και της ιεράρχησης. Είναι το σημείο στο οποίο συγκλίνει η εστίαση. Η ικανότητα για «όχι» του Steve Jobs, η αλήθεια της εστίασης, βρίσκεται εγγύτερα σε αυτή την κεντρική ραφή, η οποία αντιπροσωπεύει την ορθή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων.

Η Κωδικοποίηση Αξιών (Αρετών): Αυτός ο κεντρικός άξονας κωδικοποιεί αξιακά την κατάσταση, ενσωματώνοντας τις «αρετές» (όπως το Gi - Δικαιοσύνη, το Rei - Ευγένεια, το Shin - Ειλικρίνεια, κ.ά. στην παραδοσιακή ερμηνεία), οι οποίες μπορούν να νοηθούν και ως πρωταρχικοί στόχοι ή ως ηθικοί και λειτουργικοί κανόνες που διέπουν την επιθυμητή κατάσταση.

Το Χάκαμα ως Γέφυρα Πραγματικότητας:

Η ουσιαστική δύναμη του μοντέλου «Χάκαμα» έγκειται στο ότι συνδέει την υπάρχουσα κατάσταση (την οριζόντια διάταξη των πτυχών που πρέπει να λύσει κανείς) με την επιθυμητή κατάσταση (το όραμα που κάποιος φιλοδοξεί να υλοποιήσει). Αυτή η σύνδεση πραγματοποιείται μέσω της ευθυγράμμισης με την κεντρική ραφή – δηλαδή, μέσω της συνειδητής επιλογής και της ιεράρχησης που βασίζεται στις αμετάβλητες αρχές που διέπουν την πραγματικότητα.

Δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή Τέχνη (με την έννοια της επιδέξιας και επιτυχημένης δράσης ή δημιουργίας) που να μην ευθυγραμμίζεται με αυτήν την αρχιτεκτονική της πραγματικότητας. Με άλλα λόγια, η επιτυχία προϋποθέτει την κατανόηση και την τήρηση των αρχών που διέπουν το σύστημα, και μάλιστα με την «ορθή» ιεράρχηση των προτεραιοτήτων (εστίαση στην κεντρική ραφή).

Η συνειδητοποίηση ότι το μοντέλο «Χάκαμα» απεικονίζει την αρχιτεκτονική της ίδιας της πραγματικότητας αποτελεί συχνά μια αφύπνιση. Για μεγάλα χρονικά διαστήματα, οι άνθρωποι είτε αγνοούν είτε παραβλέπουν αυτή τη δομική αλήθεια και, ασυναίσθητα, έρχονται σε σύγκρουση με αυτήν. Αυτή η σύγκρουση εκδηλώνεται με τη διατήρηση ψευδαισθήσεων και αυταπατών για τη φύση των πραγμάτων – ότι δηλαδή μπορούμε να πετύχουμε κάτι χωρίς εστίαση, χωρίς ιεράρχηση, ή παραβλέποντας τις θεμελιώδεις αρχές ισορροπίας και αξιών. Η υιοθέτηση της αρχής του Χάκαμα σημαίνει την υπέρβαση αυτών των αυταπατών και την συνειδητή δέσμευση στην εστίαση, επιτρέποντας στον εαυτό να πει «όχι» σε ό,τι δεν εξυπηρετεί τον κεντρικό άξονα του σκοπού.